Blog
Kar tanesinden gökkuşağına, bal peteğinden depremlere: doğadaki düzenin arkasındaki matematik.
Kar tanesinin altı kolu, bal peteğinin altıgenleri, ayçiçeğindeki spiraller ya da gökkuşağının hep benzer bir açıda görünmesi tesadüf değildir. Bu düzenlerin arkasında fizik yasaları ve onları anlatan matematik vardır.
Bu bölümdeki yazılar doğadaki bir olaydan yola çıkıp onu açıklayan matematiksel modele ulaşıyor. Her yazıda modelin neyi açıkladığını ve nerede sadeleştirme yaptığını da belirtiyoruz, çünkü açıklanamayanı açıkça söylemek de en az açıklamak kadar önemlidir.
Doğada ve Evrende MatematikGünümüz
Bir teli yarıya indirince ses bir oktav yükselir; üçte ikisine indirince beşli aralık duyulur. Müzikteki temel aralıkların oranlarını, bu oranların neden tam kapanmadığını ve eşit aralıklı akortun ¹²√2 ile nasıl bir uzlaşma kurduğunu hesaplıyoruz.
6 dk okuma
Doğada ve Evrende MatematikGünümüz
Bir zamanlar canlı olan bir örneğin yaşı, içindeki karbon-14 miktarının ne kadar azaldığından hesaplanabilir. Yarı ömür formülünü, logaritmayla yaş bulmayı, kalibrasyonun neden gerektiğini ve yöntemin sınırlarını anlatıyoruz.
6 dk okuma
Doğada ve Evrende MatematikGünümüz
Deprem büyüklüğündeki bir birimlik artış, kayıttaki dalga genliğinin yaklaşık 10, açığa çıkan enerjinin yaklaşık 32 katına karşılık gelir. Logaritmik ölçeğin neden gerektiğini, Richter ve moment büyüklüğünü sade bir hesapla anlatıyoruz.
6 dk okuma
Doğada ve Evrende MatematikGünümüz
Sabun zarı, yüzey gerilimi yüzünden alanını küçültmeye çalışır. Bu tek eğilimden köpüklerin küre biçimi, zarların 120 derecede birleşmesi ve en kısa yol problemlerine şaşırtıcı çözümler çıkar.
6 dk okuma
Doğada ve Evrende MatematikGünümüz
Kar tanelerinin altı kolu, su moleküllerinin buzda kurduğu altıgen örgüden gelir. Altı katlı simetrinin matematiği, kolların neden birbirine benzediği ve "iki kar tanesi aynı olmaz" sözünün doğru ifadesi.
6 dk okuma
Doğada ve Evrende MatematikGünümüz
Gökkuşağı, güneşin tam karşısındaki noktanın etrafında yaklaşık 42 derecelik bir çember olarak görünür. Bu açının damla içindeki kırılma ve yansımadan, en küçük sapma açısından nasıl çıktığını adım adım hesaplıyoruz.
6 dk okuma
Doğada ve Evrende MatematikGünümüz
Düzlemi eşit alanlı hücrelere bölmenin en az duvar gerektiren yolu altıgendir. Hangi düzgün çokgenlerin döşeme yaptığını, çevre ve alan hesabını ve iki bin yıllık petek sanısının 1999'daki ispatını adım adım inceliyoruz.
6 dk okuma
Doğada ve Evrende MatematikGünümüz
Ayçiçeği tablasındaki spiral sayıları çoğu zaman Fibonacci sayılarıdır; bunun arkasında yaklaşık 137,5 derecelik bir dönme açısı yatar. Modelin nasıl çalıştığı, neden işe yaradığı ve her bitkinin bu kurala uymadığı.
6 dk okuma
